Главная > Uncategorized > Тоҷик хатои худро мефаҳмад?

Тоҷик хатои худро мефаҳмад?

Санъат як ҷузъи ҷудонашавандаи фарҳанг аст. Вақте санъат мегӯем, зери ин вожа мафҳумҳои зиёде фаҳмида мешаванд, ба монанди санъати мусиқӣ, санъати рассомӣ, санъати суханварӣ, санъати меъморӣ ва ғайра. Ба ибораи дигар, ҳар як кор санъати худро дорад. Халқи тоҷик бо вуҷуди он ки олимону адибони зиёдеро ба арсаи ҳаёт овард, ҳамчунин, дар тамаддуну фарҳанги гузашта байни миллатҳои дигар ҳамто надошт. Ҳамчунин, тавре гуфтем, зери ин мафҳум маъниҳои гуногун маҳфузанд, вале сухани мо сари санъати мусиқии миллии қадимии халқи тоҷик — Шашмақом меравад. Ҳамон Шашмақоме, ки тавонист аз илми мусиқӣ бохабар будани халқи тамаддунофари тоҷикро ба ҷаҳон муаррифӣ кунад.
Шашмақом дар ҳақиқат санъати миллии халқи тоҷик аст ва асрҳои аср бо ҷаҳду талошҳои пай дар пайи бузургонамон инкишоф ёфтааст. Аммо дар гардиши фалак замонҳое буданд, ки халқи тоҷик ба воқеаҳои мудҳиштарин гирифтор шуд ва фарҳангу тамаддуни худро қариб буд аз даст диҳад. Ин воқеаҳоро аз таърих борҳо хондаему шунидаем.
Дар аввалҳои соҳибистиқлолии Тоҷикистони азизамон низ ин воқеаҳо миллати моро фаро гирифтанд ва мардум аз баҳри ин ҳама тамаддун қариб гузашта буд. Яъне, дар бораи Шашмақом ҳамчун як навъи санъати мусиқӣ хомӯшӣ ҳукмфармо буд, ки шоир ин шикасти миллатро хуб ба қалам дода:
Чу бинам Шашмақом имрӯз ноҷӯр аст,
Чу бинам ойина дар хизмати кӯр аст
Ва лавҳи хотири мо лавҳаи гӯр аст
Дилам бар Рӯдакӣ сӯзад, ба ҳоли зиндагӣ сӯзад.
Аммо бо мурури вақт халқи тоҷик худро шинохт, тамаддуну фарҳанги худро қадр кард, хатои худро фаҳмид ва рӯй овард боз ба ҳамон гузаштаи хеш. Тоҷик фаҳмид, ки кас то гузаштаи худро надонад, аз оянда умедвор шуданаш ғайриимкон будааст. Фарҳанг, адабиёт, таърих фалсафа ва дигар илмҳои тоҷик бори дигар рӯ ба инкишоф ниҳоданд ва хушбахтона имрӯз илми тоҷик дар авҷи такомул аст. Дар баробари ҳамаи ин, Шашмақом низ зинда гардид ва бубинед, ки аз тарафи сарвари давлат Эмомалӣ Раҳмон рӯзи ҷудогонае барои ин навъи санъати миллӣ пешниҳод шуд, ки ҳамасола 12-уми май таҷлил карда мешавад. Ҳамон замон Ансамбли Шашмақоми Кумитаи телевизион ва радиои назди Ҳукумати ҶТ таъсис ёфт, ки дар барқарор кардани сурудҳои классикии халқи тоҷик саҳм мегузорад. Ҷуз ин дар дигар шаҳру вилоятҳо низ чунин ансамбли шашмақомсароён кам нест. Масалан, дар шаҳри Хуҷанд бо ибтикори Ҳунарманди Иттиҳоди Шӯравӣ Ҷӯрабек Муродов ансамбли «Нури Хуҷанд» ташкил карда шуд, ки ҳамасола шогирдони зиёдеро дар ин ҷода тарбия менамояд.
Аммо як чиз имрӯз ҳайратовар аст, ки чаро насли ҷавон ба Шашмақом ва сурудҳои классикӣ кам таваҷҷӯҳ доран. Чаро реп ё як санъати эстрадаи дигари дар Ғарб пайдошуда зуд дар дар қалби ҷавонон роҳ меёбаду мусиқии дар кишвари худамон бавуҷудомадаро кам ёд мекунем? Шояд як сабабаш дар он бошад, ки шашмақомсароёни мо ғайр аз рӯзи идашон, ки 12-уми май аст, дигар ҳеҷ гоҳ рӯйи саҳнаҳои барҳавои Кохи Ҷомӣ ё Кохи Борбадро намебинанд. Ҳатто дар ҷашнҳои бузурги миллӣ, аз қабили Рӯзи «Сарқонун», «Истиқлолият», ки дар Кохи Борбад бо шукӯҳу шаҳомат ҷашн гирифта шуданд, кадом сарояндаи шашмақомхонро дидед? Ҳарчанд кишвари мо пур аз ситораҳои нотакрори санъат аст. Кор то ба ҷое расидааст, ки сабти сурудҳои классикии моро аз мағозаҳои фиттафурӯшӣ танҳо бо «микроскоп» меёбед. Ҳама тақлид ба Ғарб намудаву аз фарҳанги миллии худамон то андозае дур шудаем. Мамлакатҳои ҳамсоя Шашмақомро аз мо омӯхтанд ва имрӯз аз мо беҳтар ба он майл доранд. Мо чаро аз одатҳои миллии худамон шарм мекунему кам ёд менамоем. Ин ҳам дар ҳолест, ки як нафар дӯстам Раҳими Карим роҷеъ ба ин мавзӯъ нақл кард: «Агар имрӯз сурудҳои классикиро дар байни ҷавонон замзама кунӣ, онҳо ба ту мегӯянд, ки мурғи дилат мурдааст, ё аз дунё дилат мондааст, ки чунин сурудҳоро мехонӣ?». Бубинед ва худ қазоват кунед, ки то куҷо ҷавонони мо нисбати як санъати миллии хеш меҳр доранд. Охир, наход санъати миллии классикии мо танҳо барои пиронсолон бошад (онҳо ҳам на ҳама). Лекин дар ин ҷо беаҳамиятии худи шашмақомсароён низ дида мешавад. Зеро як ҳофизе, ки дар жанри эстрада машҳур аст, ҳар сол як ё ду маротиба барномаи консертияшро дар ин ё он канори ватан мегузаронаду худро муаррифӣ менамояд. Вале боре ҳам саҳнаҳои барҳавои Кохи Ҷомӣ ё Кохи Борбадро дар ихтиёри ансамбли Шашмақом намебинем (ғайр аз рӯзи 12-уми май). Чаро? Шояд онҳо маблағе надоранд, вале ҳукумат ва масъулини соҳаро мебояд дар ин бора андеша кунанд.
Агар ба ҷойҳои фиттафурӯшӣ гузоратон афтад, ба гӯш танҳо садои гӯшхароши реп ва дигар сурудҳои эстрадии хориҷиву тоҷикӣ мерасад. Ман намегӯям, ки мардум ин гуна сурудҳоро нашунаванд, балки манзура фаромӯш накардани санъати миллист. Зеро мардуми мо чизҳои сабук ва пучи мардуми Ғарбро зуд қабул намуда, аз пайи иҷрои онҳо мешаванд ва ҳамзамон онро барои дигарон тарғиб мекунанд. Бинобар ин, аз он метарсам, ки рӯзе нашаваду мардуми мо ҳама даст ба дасти якдигар дода, ба таври оммавӣ гӯш кардани репро касб намоянд!

Фаридуни УМАРБЕК, БМСТЖ

Реклама
Рубрики:Uncategorized
  1. Комментариев нет.
  1. No trackbacks yet.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s

%d такие блоггеры, как: