Главная > Uncategorized > Қонун киро ҳақ мебарорад?

Қонун киро ҳақ мебарорад?

Абдураҳмон Каримов, раиси Ҳизби адолатхоҳи манъшуда мегӯяд, ки ба ваъдаҳои президенти ҷумҳурӣ намешавад бовар кард. Вай иброз доштааст: «Дар интихоботҳои қаблӣ ҳам ман кафил ба шаффофият мешавам гуфта буд, аммо нашуд. Ин дафъа ҳам ҳамин тавр мешавад. Аммо президент агар хоҳад, метавонад. Масалан, фармон барорад, ки интихобот шаффофу озод ва демократӣ гузарад ва ин фармонро ба тамоми хонаводаҳои кишвар бепул тақсим кунад».
Роҳбарияти Ҳизби наҳзати исломии Тоҷикистон талош карданд Муҳаммадалии Ҳайит, муовини раис ва шахси саввум дар феҳристи ҳизбро дар парлумон ба ҷойи Муҳаммадшариф Ҳимматзода пешниҳод намоянд. Тибқи қонуни «Интихоботи Маҷлиси Олӣ»-и Тоҷикистон, номзадии Муҳаммадалии Ҳайит дар Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ баррасӣ шуда, дар сурати таъйиди номзад дар ин замина, бояд пешниҳод ба Маҷлиси намояндагон фиристода мешуд. Аммо қабули ин дархостро масъулини Комиссияи марказии интихобот ва раъйпурсӣ рад кардаанд, ки дар натиҷа баррасии масъала аз Суди олӣ то ба Суди конститутсионӣ расидааст. Суди конститутсионӣ масъаларо ба манфиати КМИР ҳал карда, ҳукми Суди олиро бетағйир гузоштааст. Маҳкам Маҳмудов, раиси Суди Қонуни асосии Тоҷикистон бо эълони қарори ин ниҳод афзудааст: «Мурофиа оид ба муайян намудани мутобиқати қарори КМИР бино ба салоҳияти Суди Қонуни асосӣ мансуб набуданаш қатъ карда шуд. Қарор қатъӣ буда, аз рӯйи он шикоят овардан мумкин нест ва аз рӯзи қабулаш эътибор пайдо мекунад».
Иддаоро беасос хонданд…
Муҳиддин Кабирӣ, раиси ҲНИТ аз ҳалномаи Суди Қонуни асосӣ интиқод кард ва гуфт, ки ҳизбаш дар чаҳорчӯбаи қонунгузории кишвар барои ба даст овардани ҳуқуқи хеш ва таъмини адолат талош хоҳад кард. ӯ дар поёни мурофиа изҳор кард, ки суд зери назорати ҳокимияти иҷроия ҳукм содир кардааст. Аммо Маҳкам Маҳмудов, раиси Суди конститутсионӣ мегӯяд, ки Додгоҳи олӣ бо такя ба асноди Маҷлиси намояндагон даъвои ҲНИТ-ро рад кардааст.
Маҳмадалӣ Ватанов, намояндаи ваколатдори Маҷлиси намояндагон дар мурофиа, зикр кардааст, ки аслан мувофиқи қонун дар умум, яъне дар ҷаласаи Маҷлиси намояндагон бояд тафсир дода шавад. Протоколе, ки аз тарафи Кумитаи Маҷлиси намояндагон ба ҲНИТ фиристода шудааст, онро ҳамчун ҳуҷҷати ҳуқуқӣ эътироф кардан душвор аст.
Бисту дуюми апрели соли ҷорӣ дар ҷаласаи Маҷлиси намояндагони парлумони Тоҷикистон дархости Муҳаммадшариф Ҳимматзода, роҳбари маънавии ҲНИТ ва намояндаи парлумон дар мавриди даст кашиданаш аз ваколати намояндагӣ пазируфта шуда буд. Роҳбарияти ҲНИТ мехостанд ба ҷойи ӯ Муҳаммадалии Ҳайитро ба парлумон ворид кунанд. Аммо масъулини КМИР ба ин далел, ки то интихоботи парлумонӣ чанд моҳе боқӣ мондааст, пазируфтани М. Ҳайитро ба узвияти парлумон рад карданд. Муҳибулло Додоҷонов, раиси дастгоҳи КМИР мегӯяд, ки бар асоси моддаи 57-и қонуни «Интихоботи Маҷлиси Олӣ» дар замони камтар аз як сол то баргузории интихоботи парлумонӣ намояндаи нав ба маҷлиси парлумон интихоб намешавад ва ин муқаррарот ба намояндагони парлумон низ, ки тибқи феҳристи ҳизбӣ интихоб шудаанд, рабт дорад.
Масъулони ҲНИТ дар навбати худ ин иддаоро беасос хонда, гуфтаанд, ки таъкиди ин моддаи қонун ба интихобот дар ҳавзаҳо рабт дорад, на ба интихобот тибқи феҳристи ҳизбӣ. Ба гуфтаи эшон раъйдиҳандагон дар интихоботи парлумонӣ на ба номзади мушаххас, балки ба феҳристи ҳизбӣ раъй додаанд.
Раҳматилло Зойиров, раиси Ҳизби сотсиал-демократ ва ҳуқуқшинос ин иддаои КМИР-ро рад карда, гуфтааст, ки моддаи 57-и қонуни мазкур танҳо баргузории интихоботи миёндавраӣ ба парлумонро номумкин хондааст. ӯ таъкид кардааст, ки ҲНИТ метавонад бидуни баргузории интихоботи миёндавраӣ нафари навбатӣ дар феҳристро ҷойгузини шахси аз парлумон хориҷшуда кунад.
Суди Қонуни асосии Тоҷикистон ба баҳси миёни ҲНИТ ва КМИР нуқта гузошт. Аммо ҷониби Ҳизби наҳзати исломӣ мегӯянд, ки аз тасмими додгоҳ норозӣ ҳастанд. Вале онҳо иддао доранд, ки дар мавриди ғайримунсифона будани ҳукми суд, бо мавҷудияти имкони қонунӣ барои шикоят ба додгоҳҳои байналмиллалӣ муроҷиат кунанд.
Оё қонун мукаммал нест?
Дар ҷараёни мурофиаи баҳси миёни ҲНИТ ва КМИР, ки рӯзи сешанбе, 8-уми декабр дар Суди конститутсионии Тоҷикистон доир шуд, намояндагони додситонӣ аз номукаммал будани моддаи 57-и қонуни «Интихоботи Маҷлиси Олӣ»-и Тоҷикистон сухан ронданд ва аз намояндагони парлумон дархости тавзеҳи бархе аз бахшҳои ин моддаро карданд.
Муҳиддин Кабирӣ, раиси ҲНИТ ҳарчанд шарҳи бахшҳое аз ин модда тавассути намояндагони парлумонро имконпазир хонд, вале бо ақидаи додситонӣ дар бораи номукаммал будани моддаи мазкур мухолиф баромад. М. Кабирӣ бо такя ба ин модда гуфт, ки баргузории интихобот ба хотири як вакил сармояи зиёдеро талаб мекунад. Вай бо ёдоварӣ аз мӯҳтавои ин модда гуфт: «Агар вакили Маҷлиси намояндагон камаш як сол пеш аз интихобот ваколаташ қатъ гардад, интихоботи нави МН ба ҷойи депутати ваколаташ қатъгардида гузаронида намешавад».
Муҳибулло Додоҷонов, раиси дастгоҳи КМИР ворид нашудани номзадии Муҳаммадалии Ҳайитро дар МН мувофиқи қонун арзёбӣ кард. ӯ дар посух ба суоли Муҳиддин Кабирӣ дар рафти мурофиа гуфт: «Ақидаи шумост, ки қонунро ҳамин хел мефаҳмед, лекин ман Қонуни асосиро чӣ хеле ҳаст, ҳамон тавр мефаҳмам. Талаботи банди чоруми Қонуни асосии кишвар ба ҳамаи бандҳои боло дахл дорад».
Дахолати ҳукуматҳои маҳаллӣ
Баҳси Ҳизби наҳзати исломӣ дар ҳоле бо нигаронӣ ба манфиати КМИР анҷом меёбад, ки баъзе намояндаҳои аҳзоби сиёсии кишвар аз нокифоя будани назорати КМИР дар баъзе навоҳӣ изҳори норозигӣ мекунанд. Дар марҳилаи пеш аз интихобот намояндагони аҳзоби сиёсии кишвар кӯшиш ба харҷ дода истодаанд, то шумораи бештари овозҳоро ҷамъ намоянд. Ё ҳадди ақал дар ягон минтақа ҳини гузаронидани ҳавзаҳои интихоботӣ мавқеи намоёнро ишғол кунанд. Дар ҳоли ҳозир омодагӣ ба марҳилаи то интихоботӣ идома дорад. Намояндагони ҳизбҳои фаъол теъдоди интихобкунандагон ва овозҳоро муайян ва ҷамъоварӣ мекунанд. Аммо ба андешаи баъзе аз намояндагони аҳзоби кишвар, дар ин раванд назорати Кумитаи марказии интихобот ва раъйпурсӣ чандон муассир нест. Ба гуфтаи эшон, ин ҳолат боис шудааст, ки дахолати ҳукуматҳои маҳаллӣ дар ин раванд таъсиргузор бошад.
Ба гуфтаи раиси бахши вилоятии Ҳизби сотсиал-демократ дар Бадахшон Алим Шерзамонов, онҳо аз ҷониби роҳбари дастгоҳи раиси вилоят талаб намудани рӯйхати аъзои ҳизб, ба мақсади шомил гардиданашон ба рӯйхати комиссияҳои ҳавзавиро нишонаи дахолат ба интихобот мешуморанд. Ба эътимоди Шерзамонов, ин масъулият бояд бар дӯши КМИР бошад.
Аммо дар ҳамин ҳол роҳбари дастгоҳи раиси вилоят Хушқадам Давлатқадамов дар посух ба ин иддао гуфтааст, ки вай ба мақсади таъмини шаффофият дар интихобот танҳо фикрашро дар мавриди усули таъсиси комиссияҳои ҳавзавӣ изҳор доштааст. Вале аҳзоб мавқеашро нодуруст фаҳмида, ӯро ба дахолат муттаҳам кардаанд. Ба андешаи Х. Давлатқадамов, рӯйхати намояндагони аҳзоб бояд аз ҷониби садорати марказии онҳо пешниҳод шавад, лекин одатан таъхир дар пешниҳоди рӯйхат боис мешавад, ки аз боло ба мақомот муроҷеъ мешаванд.
Ин дар ҳолест, ки дар ҷаласаи садорати бахши вилоятии Ҳизби наҳзати исломӣ, ки мавқеи ҳизб дар ростои интихоботи парлумонии оянда мавриди баррасӣ қарор дода шуд, адами фаъолияти Комиссия дар маҳалҳо дар пешорӯйи интихоботи оянда зикр гардид. Ба ин далел, ки ҳини интихоботи қарибулвуқӯи парлумонӣ дар фаъолияти КМИР вазъи номуайянӣ ба вуҷуд омадааст. Зеро аз ҷониби эшон дар ноҳияи Ишкошим рӯйхати аъзои ҳизбро, ки бояд ба комиссияи ҳавзавӣ шомил шаванд, тартиб додаанд, аммо ба кӣ пешниҳод карданро намедонанд. Ба андешаи Шодмонбек Ҷонибеков, анъанаи аз ҷониби шӯъбаҳои ташкилии мақомот назорат кардани интихобот ҳанӯз ношикаста боқӣ мемонад ва дар ҷараёни омодагӣ ба интихоботи парлумонии оянда низ дахолати мақомот дар кори аҳзоб мушоҳида мешавад.
Узви КМИР Шодмонбек Юсуфбеков гуфтааст, ки онҳо ҳуқуқи баррасии аснодро надоранд. Зеро интихоботи нав 75 рӯз қабл аз поён ёфтани мӯҳлати вакилони Парлумон эълом мешавад ва дар асоси он комиссияҳои нави интихоботӣ таъсис мегарданд.
Аммо дар ҳамин ҳол, ба гуфти Мирзоалӣ Болтуев, раиси Комиссияи марказии интихоботи Тоҷикистон, баргузории интихобот бидуни мусоидати ҳукуматҳои маҳаллӣ имкон надорад ва ин даъво, ки онҳо ба кори ҳавзаҳои интихоботӣ таъсир мерасонанд, аслан дуруст нест. ӯ мегӯяд: «Ин корҳо ҷавобгарӣ дорад. Кӣ ҳақ дорад, ки ҳиссаи каси дигарро зиёд нависад? Агар ин хел бошад, интихобот чӣ даркор? Менависему бароварда медиҳем!».
Намояндагони аҳзоб чунин андеша доранд, ки ба таври доимӣ фаъолият накардани комиссияҳои интихоботӣ дар маҳалҳо боиси маҳдуд кардани талошҳои пешазинтихоботӣ дар доираи 75 рӯз мегардад ва дар шароити кӯҳистон мӯҳлати нокофӣ мебошад. Ба эътимоди бархе аз намояндагони аҳзоб, чун шаффоф гузаштани интихоботи имсоларо президенти ҷумҳурӣ Эмомалӣ Раҳмон кафолат додааст, бояд комиссияи интихоботӣ дар маҳалҳо ба таври доимӣ фаъолият кунад.
Эътимод ба шаффофияти интихобот
Намояндагони аҳзоби сиёсии кишвар дар бораи изҳороти Президент Эмомалӣ Раҳмон, ки шаффоф ва ба таври демократӣ гузаштани интихоботи парлумонии соли 2010-ро кафолат додааст, назари гуногун доранд.
Раҳматилло Зойиров, раиси ҲСДТ ин изҳоротро зери суол қарор дода, гуфтааст, дар ҳоле ки президенти ҷумҳурӣ сарвари Ҳизби халқӣ -демократист, пас наметавонад баробарҳуқуқии тамоми аҳзобро таъмин кунад. ӯ мегӯяд, ки Эмомалӣ Раҳмон танҳо президенти як ҳизб нест ва тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон, президенти ҳамаи тоҷикон ва дигар аҳзоб низ ҳаст.
Вале Муҳиддин Кабирӣ, раиси ҲНИТ ба гуфтаҳои президент эътимод дорад, аммо аз зердастони ӯ ва масъулини сатҳи поёнӣ чандон бовар надорад. Вай мегӯяд, ки Тоҷикистон имрӯз дар минтақаву ҷаҳон танҳо мондааст ва ӯ ба ҳарфҳои президенти ҷумҳурӣ эътимод дорад. М. Кабирӣ афзуд: «Қаблан мегуфтам, ки ба интихоботи шаффоф умед дорам, вале баъд аз сӯҳбате, ки дар Шӯрои ҷамъиятӣ шуд, умеди ман ба бовар табдил ёфт, ки воқеан раҳбарияти олии кишвар мехоҳад интихобот ба таври демократӣ гузарад. Аммо бовари ман фақат дар сатҳи боло мемонад, ба сатҳи поён намерасад. Чун бовар надорам, ки дар сатҳи поён ин ваъдаи президентро анҷом медиҳанд».
Абдураҳмон Каримов, раиси Ҳизби адолатхоҳи манъшуда мегӯяд, ки ба ваъдаҳои президенти ҷумҳурӣ намешавад бовар кард. Вай иброз доштааст: «Дар интихоботҳои қаблӣ ҳам ман кафил ба шаффофият мешавам гуфта буд, аммо нашуд. Ин дафъа ҳам ҳамин тавр мешавад. Аммо президент агар хоҳад, метавонад. Масалан, фармон барорад, ки интихобот шаффофу озод ва демократӣ гузарад ва ин фармонро ба тамоми хонаводаҳои кишвар бепул тақсим кунад».
Абдуғанӣ Мамадазимов, раиси Анҷумани сиёсатшиносони Тоҷикистон мегӯяд, ки бо ислоҳу тағйир ворид кардан ба Қонуни интихобот намешавад ба шаффофу демократӣ гузаштани он эътимод кард ва калиди ислоҳи вазъ танҳо дар сатҳҳои поёнии ҳукумат аст. — Қадами дигар ин роҳ надодан ба тақаллубкорист,- мегӯяд ӯ. Ба андешаи ин коршинос, агар чунин принсип риоя шавад, пас интихобот шаффофу озод ва демократӣ мегузарад.

Исфандиёр ХАЛИЛОВ

Рубрики:Uncategorized
  1. Комментариев нет.
  1. No trackbacks yet.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s

%d такие блоггеры, как: