Главная > Uncategorized > Домулло Абдураҳим:«БАР АСАРИ БОРИШИ БОРОН ДАР РӯИ САНГҲО САБЗА МЕДАМИД»

Домулло Абдураҳим:«БАР АСАРИ БОРИШИ БОРОН ДАР РӯИ САНГҲО САБЗА МЕДАМИД»

Ба наздикӣ шаҳрвандони Тоҷикистон, ки барои зиёрати Хонаи Худо ба Маккаи мукаррама рафта буданд, ба Ватан баргаштанд. Баъди омадани онҳо сарусадои зиёде бархосту аз даҳон ба даҳон миёни мардум паҳн гардид. Яке мегуфт, ки ҳоҷиёнро имсол ҳам чун солҳои қаблӣ фиреб додаанд. Дигаре муқобили ин иддао баромада, мегуфт, ки «на, онҳо шароити будубоши хубтаре доштаанд». Ба хотири равшанӣ андохтан ба масоили ҳаҷи имсола хабарнигорамон сӯҳбате дошт бо яке аз иштирокчиёни ин мавсим Домулло Абдураҳим.
— Аз рӯи шунидаҳо, Шумо имсол ба зиёрати хонаи Худо ба Маккатуллоҳ рафтаед ва мо ин зиёратро ба Шумо табрик мегӯем. Баъзе аз зойирин ба мо гуфтанд, ки шаҳрвандони Тоҷикистон дар меҳмонхонаи «Фи сабилиллоҳ», ки меҳмонхонаи хайриявӣ мебошад, сукунат доштаанд. Дар ҳоле, ки ба миқдори 3500 доллар сафари ҳаҷ барои харҷи умумии як нафар муайян шуда буд.
— Дар ибтидо ҷамиъи мардуми Тоҷикистон, ки ҷамъе аз хешу ақрабояшонро ба зиёрати хонаи Худо гусел карда буданд ва имрӯз истиқболашон карданд, табрику таҳният мегӯям ва аз даргоҳи Худованд масалати онро дорам, ки ҳаҷи ҳоҷиёнро ҳаҷи мабрур, саъю талошҳояшонро машкур ва ҷамиъи гуноҳҳояшонро мағфур гардонад. Нисбати мавсими соли 2006 ба мавсими соли 2007, ки ман дар ҳаҷ будам ба ҳайси роҳбалад, хеле сабуктар буд. Мусоидии обу ҳаво мисли баҳори Тоҷикистон буд. Ҳеҷ вақт ин гуна боридани боронро дар он макон надида будам. Мӯъҷизаҳое, ки ҳоҷиён диданд, бар асари бориши борон дар рӯи сангҳо сабза медамид. Ҳақиқатан гурӯҳи ҳоҷиёни рейсҳои аввал, ки асосан аз мардуми Душанбе ва ноҳияҳои тобеи марказ иборат буданд, ба Мадинаи мунаввара рафтанд. Рейси дуввум, ки мо низ дар ин рейс будем, дар маҳаллае бо номи Аволӣ қарор гирифт, ки яке аз деҳаҳои қадимаи Мадина ва ба ҳарам наздик аст. Мо мутаассифона дар як меҳмонхонае ҷой гирифтем, ки воқеан ба талабот он қадар ҷавобгӯй набуд. Ин сухане, ки мардум мегӯянд гӯё ҳоҷиён дар меҳмонхонаи «Фи сабилиллоҳ» қарор доштаанд, дурӯғи маҳз аст. Ба он хотир, ки дар ин мавсим ин гуна меҳмонхона нест. Фи сабилиллоҳ фақат дар такягоҳ мешавад. Имрӯз меҳмонхона фи сабилиллоҳ намешавад ва хосатан, вақте аз ҳайати расмии як давлат меоянд, ҳеҷ вақт аз ин гуна хайрияҳо истифода намебаранд. Шароити имсолаи шаҳри Мадина нисбат ба соли гузашта беҳтар буд. Ба меҳмонхонае рафтем, ки дорои ҷиҳоз буд. Имсол дар ҳамон ғурфаҳое, ки мо ҷой гирифтем, шароит бад буд ва ҳамон гилемҳое, ки дар хонаҳо ҷой карда буданд пур аз чирку равғанолуд. Барои ҳашт нафар як ҳаммом муқаррар шуда буд ва дар он ҳаммомҳо як мехи либосовезӣ ҳам набуд, ки ҳоҷӣ пеш аз шустушӯй либосҳояшро овезад. Ҳоҷӣ наметавонад бараҳна вориди ҳаммом шавад. Аксари ҳоҷиён тоҷир буданд ва онҳо, ки бо авзои меҳмонхонаҳо бештар ошно ҳастанд, ба шӯр омаданд. Нисбати шароити меҳмонхона норозигӣ баён карданд. Баъди ин мутасаддии меҳмонхона барои ҳуҷраҳои мо рахтҳои селофанӣ овард ва дар ҳар як ҳаммом либосовезак насб намуданд. Ин масъалае буд, ки бояд қаблан ҳалли худро меёфт, вале нашуд. Ва мо ин мушкилро ба самъи роҳбарияти биъса, ки Исмоил Пирмуҳаммадзода буд, расонидем. Аз рӯи шунидам, дигар меҳмонхонаҳо шароити хуб доштаанд, ҳатто дорои телевизор будаанд.
— Оё буданд маҳфилҳое, ки дар рафти сафар ва ба ҳангоми қарор доштанатон дар Арабистони Саудӣ ташкил шудаву мавзӯи баҳсашон нозукии мавҷудияти рӯҳоният бошад?
— Ростӣ маҳфил доир нашуд, аммо толибилмони тоҷикро дидем. Ин толибилмон дар Арафоту Мино зиёд буданд ва бо онҳо мулоқот кардем. Буданд донишҷӯёне, ки мехостанд ба тоҷикон кӯмаки молӣ расонанд. Аз ҷумла эшони Саидмудассир, ки дар Риёз мехонад ва бисёр хидматҳои хубе мекунад барои тоҷикон.
— Ба назари худи Шумо, рӯҳониёни тоҷик аз рӯҳониёни дигар миллатҳо чӣ фарқияте доранд?
— Байни рӯҳониён чандон тафовут нест. Ҳар касе ки аз илми илоҳӣ бохабар аст, одоби хуб дорад. Тафовути олимони мо танҳо дар либоспушӣ дида мешавад. Тарзи либоспӯшӣ ва салиқаи мо тоҷикон бештар ба намунаи аврупоӣ шабоҳат дорад. Тафовути дигар дар таом хӯрдан аст. Мо тоҷикон қонунҳои нонавиштае дорем. Ба гунаи мисол, ҳангоми хӯрдан дастамонро ба хӯрок намеафшонем ва кӯдакони мо низ ин амалро намеписанданд. Аммо барои дигар мардум он қадар тафовут надорад, ҳатто уламояшон ба ин чиз эътибор намедиҳанд.
— Шумо ба ҳайси роҳбалад низ дар Маккатуллоҳ будед. Гуфта метавонед, ки вазифаи роҳбалад дар ҳаҷ чист?
— Бисёр боиси таассуф аст, ки роҳбаладони мо танҳо қабл аз парвоз бо гурӯҳи худ ошно мешаванд ва ҳоҷиён баъд мефаҳманд, ки роҳбаладашон кист. Ин ҷиҳати манфии кор аст, вақте дар охир инро муайян мекунанд. Агар мардуми мо дар Тоҷикистон як моҳ машқ кунанд ва тариқа барояшон омӯзонда шавад, гумон мекунам, бисёр судманд хоҳад буд. Зеро зуд қоидаҳоро аз худ менамоянд. Бубинед, ҷавонони мо пеш аз ягон чорабинӣ машқ мекунанд, ҳатто мисли ҳунармандони касбӣ амал менамоянд.
Як ҳоҷии тоҷик шикоят кард: «Ман ҳоҷиёни эрониро мебинам, ки даст ба даст карда, давр мезананд». Баъд ман ба ӯ сабабро гуфтам, ки мо машқ накардаем ва дастобадаст намуданро ба худ ор медонем.
Дигар сабаб ба ҳаҷ рафтани баъзе аз роҳбаладонест, ки аз ислом кам хабар доранд. Масалан, бархе кормандони шӯъбаи фарҳанги ноҳия ё вилоятанд. Ин гуна бародарон шумораашон рӯз ба рӯ зиёд шуда истодааст. Ман нисбати онҳо ягон бадбиние надорам, аммо гап дар сари он меравад, ки бояд раҳбалад шахсе бошад аз аҳкоми шариат пурра огоҳ. Агар пурра огоҳ бошад, ҷиноёт камтар мешавад.
— Дар бораи ҷиноят гуфтед. Чигуна ҷиноятеро дар назар доред?
— Имкон надорад, ки ҳаҷ беҷиноят гузарад. Ҷиноят на ба ин маънӣ, ки дар қонунҳои ҷиноии мо навишта шудааст. Вақте яке аз ҳукмҳои шариат иҷро нашуд, ин ҷиноят маҳсуб мешавад. Яъне, ҷиноят ҳангоми анҷом додани маносики ҳаҷ.
— Назари мардуми арабе, ки дар онҷо сукунат доранд нисбати манзалати паёмбар ва зиёрати қабри ӯ дигаргуна аст. Яъне, на он тарз, ки мо эҳтиром дорем. Шумо ҳамчун як рӯҳонии намоёни Тоҷикистон дар рафти зиёрат ба ин монанд лаҳзаҳоеро мушоҳида кардед ё не?
— Ихтилофи аҳли мазоҳиб ба ҳама маълум аст. Мардуми таҳҷойии Мадинаи мунаввара якранг нестанд. Дар онҷо бародарони муҳоҷири тоҷик ва афғон зиёданд ва аксари онҳо ҳанафимазҳаб ҳастанд. Азбаски мазҳаби давлаташон ба ном ваҳҳобияву салафия асту имрӯз маълуму машҳур, худашонро аҳли суннат мехонанд. Мувофиқи таълимоти ин мазҳаб, бӯсидани қабр ва Қуръон хондан дар назди он манъ аст ва ҳатто бидъату ширку ҳаром дониста мешавад. Аз ҳамин хотир, баъзан садои ҳамон пулисҳо дар назди қабри Расулуллоҳ (с) шунида мешавад, ки мегӯянд: «Ҳаром — ҳаром, ширк!!!». Аммо ин маънои онро надорад, ки муҳаббати онҳо нисбати Паёмбар (с) камтар бошад. Албатта мо тарафдори ин кор нестем. Амалҳое, ки дар зиёратгоҳи Ҳазрати Мавлоно Яъқуби Чархӣ мекунанд, аз ифрот мегузаронанд. Масалан, тавоф мекунанд ё ришта мебанданд, ки ин амал ғайри хонаи Худо дар ҳеҷ куҷо дуруст нест.
— Пештар як сафар ба Иёлоти Муттаҳидаи Амрико низ доштед. Бигӯед, ки дар ИМА ислом чӣ дараҷаеро соҳиб аст ва умуман, мардуми ин кишвар нисбати дини ислом ва мардуми мусулмон чӣ назару чигуна муносибате доранд?
— Ҳукуматдорҳо мегӯянд, ки барои мо ҳеҷ тафовуте надорад ва дин аз ҳукумат ҷудо аст, ягон ихтилоф нест ва ба кори онҳо ягон хурдагирӣ намекунем. Яъне, дини ислом мисли 2000 равияи дигар озод аст ва амал мекунад. Ҳеҷ кас ҳуқуқи онҳоро поймол намекунад. Ин сухани мансабдорҳо ва касонест, ки дар умури давлати Амрико кор мекунанд. Аммо тоифае ҳастанд, ки аз зиёд шудани шумораи мусулмонон дар ташвишанд. Аз ҷумла рӯҳониёни насронӣ. Аммо назари худи мусулмонони онҷо бисёр олӣ аст. Шояд муҳаббати онҳо нисбат ба ислом аз мо дида зиёдтар бошад. Вале мо медонем, ки душмани асосии ислом ин Амрикост! Вақте мо сарулибоси исломӣ доштему дар онҷо гаштугузор мекардем, мардум мутаваҷҷеҳ шуда, салом медоданд. Аксари онҳо зангиҳо буданд ва мо аз ин амалашон пай мебурдем, ки онҳо низ мусулмонанд. Ба назди мо омада аз куҷо буданамонро мепурсиданд, суол медоданд, ки «мусалмон?». Ҷавоб медодем: «Алҳамдулиллоҳ».
— Соли 2010-ро Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон соли маориф эълон намудааст. Шумо дастпарвари мактаби замони Шӯравӣ мебошед ва баҳои Шумо ба он давра ва имрӯз чӣ гуна аст? Оё барномаҳои дарсие, ки имрӯз амалӣ мегардад, Шуморо қонеъ мекунад?
— Дар ҳоли ҳозир қонеъ намекунад, зеро, мутаассифона ҳамон камбудиҳое, ки дар замони Шӯравӣ буд вуҷуд дорад. Ақида ақидаи атеизми ҷанговар буд. Ақидаи мубориза бар дин буд, динро афюн мегуфтанд. Мутаассифона, ҳамон ақидаҳои Чарлз Дарвин то ҳол дар китобҳои дарсӣ мавҷуданд. Ин зиёну зарарест бар ҷомеа. Тасаввур кунед, кӯдак дар хурдӣ як лавҳи мусаффо аст, вақте ӯро олуда карданд, дигар бо истифодаи матоъ ҳам мисле, ки аввал пок буд, пок карда намешавад. Як олудагӣ дар вуҷудаш мемонад. Ман дар назар дорам ҳамон форматсияҳоеро, ки дар таърихҳо мехонанд. Замонҳои мезозой, полеозой, давраи сангию дигару дигарро меоранд. Боз ҳамон ақидаи фарсудаи Чарлз Дарвинро, ки гӯё Одам аз маймун пайдо шудааст, дар мактабҳо таълим медиҳанд. Мутаассифона, аҳкоми шариат дар мактаб ба таври бояду шояд таълим дода намешавад. Аз ҳамин хотир, ба талабот ҷавобгӯй нест. Аммо ин мушкилӣ ҳалли худро дар оянда хоҳад ёфт. Саъю кӯшише, ки роҳбарияти давлати мо мекунанд, барабас нахоҳад рафт. Бузурге мегӯяд, ки «сухани мулук подшоҳи суханҳост», ба мисли «сад задани сӯзангару як задани оҳангар».
Иқдоме, ки сарвари давлат бахшида ба Соли бузургдошти Имоми Аъзам намуд, ҳамаро ба ларза даровард. Шахсиятҳое, ки номи Имоми Аъзамро аз девор метарошиданд, Абӯҳанифагӯй шуданд. Шахсиятҳое ки ақидаашон сирф коммунистиву атеистӣ буд, дар бораи Имом ҳатто мақолаҳо навиштанд. Умед аст, ки Вазорати маорифи мо ақидаҳои материалистиеро, ки дар китобҳосту майнаи кӯдаконро заҳролуд мекунад, ба тадриҷ дур меандозанд.
— Мо дар арафаи Соли нави мелодӣ қарор дорем. Баъзе аз рӯҳониён оростани дастурхони солинавиро нишонае аз бидъат ва амали онро куфр медонанд. Нигоҳи Шумо ба ҷашнгирии Соли нави мелодӣ чи гуна аст?
— Сухани Паёмбар аст, ки мегӯяд: «Ман ташаббаҳа биқавмин фаҳува минҳум», яъне «ҳар касе худро ба қавме шабеҳ кунад, аз зумраи ҳамон қавм аст». Соли нав аз ҷашнҳоест, ки аз сӯи давлат қайд карда мешавад ва дар ин рӯз рӯзи истироҳат эълон гардидааст. Оё соли нави григорианӣ барои мусалмонон соли нав аст? Азбаски мо дар замони Шӯравӣ будем, ҳаминро ҳамчун Соли нав донистем ва оғози онро аз январ ҳисоб мекунем. Ё масалан ҷашни занҳо, ки дар рӯзи 8-уми март қайд мегардад, ин ҳам аз мо нест. Модар ё зану духтар азизанд, барои онҳо тамоми рӯзҳо ид аст. Фарзанд бояд ҳамеша дар хизмати модар бошад. Ё фақат 8-уми март хизмат кунаду баъд фаромӯш?
Ақидаи ман ин аст, ки Соли навро аз эътиқодот, аз идҳои худ ҳисоб накунем. Бигзор ин рӯзро рӯзи таътил қабул кунем.
Расули Худо (с) вақте ба Мадина омад дид, ки мардуми онҷо ду ид доранд. Пурсид, ки чӣ рӯзҳо ҳастанд, чаро инқадар шумо шодиву хурсандӣ мекунед? Гуфтанд, ки ё Расулаллоҳ (с), ин рӯзҳои иди мост, мо ҷашнаш мегирем. Паёмбар (с) гуфт, ки Худованд бар ивази ин ду иди шумо ду иди дигарро ато кардааст — иди Рамазон ва иди Қурбон. Аз ҳамин хотир, иди мо мусалмонон иди Рамазон ва Қурбон аст. Ва рӯзи ҷумъа аст, ки сайиди айём аст.

Мусоҳиб Аҳлиддини САЛИМПУР, БМСТЖ

Advertisements
Рубрики:Uncategorized
  1. Комментариев нет.
  1. No trackbacks yet.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s

%d такие блоггеры, как: