Главная > Uncategorized > Радиои Тоҷикистон чӣ мавқеъ дорад?

Радиои Тоҷикистон чӣ мавқеъ дорад?

Радиои Тоҷикистон 80-сола шуд. Дар нахустин анҷумани муассисони Ҳизби коммунисти Тоҷикистон, ки 6-15-уми июни соли 1930 дар шаҳри Душанбе доир шуд, дар қатори масоили иқтисодиву сиёсӣ ва фарҳангӣ ҳамчунин ба масъалаи барқарор ва мустаҳкам кардани радиошунавонӣ дар Тоҷикистон диққати махсус дода шуд. Дар ҳамин анҷуман роҷеъ ба таъсиси Маркази радиошунавонӣ дар Тоҷикистон қарор қабул карда шуд. Рӯзи 10-уми апрели соли 1930 аввалин бор мардуми кишвар садои радиоро бо забони модарии худ шунид. Тӯли беш аз 70 сол аҳолии кишвар танҳо аз барномаҳои Радиои Тоҷикистон бархӯрдор буданд. Аммо бо гузашти айём шабакаҳои радиоии мустақил ва хориҷӣ дар Тоҷикистон фаъолияти худро оғоз карданд. Акнун, ки майдони рақобат васеъ шудаву озодии баён дар сатҳи хеле боло қарор гирифтааст, пурсиданием:

ГУЛНАЗАР, Шоири Халқии Тоҷикистон:
— Радиои Тоҷикистон дар қатори дигар шабакаҳои радиоӣ, назири радиоҳои «Ватан», «Азия-плюс», «Имрӯз» ва ғайра барои шунавандагони худаш азиз аст. Албатта бо пайдоиши шабакаҳои мустақил рақобат миёни Радиои Тоҷикистон ва ин шабакаҳо пурзӯр шуд ва ин раванди маъмулист. Ба ҳайси як шунавандаи доимии радиои мазкур, ба ман бештар барномаҳои ҷолиби фарҳангӣ хеле маъқуланд. Хабарнигорони ин радио низ аз шумори беҳтарин рӯзноманигорони кишваранд. Забони ин радио хеле бой, зебо ва шевост. Барномаҳои муваффақе назири «Озодазодагон» шунавандагони худро доранд. Шабакаи навтаъсиси «Фарҳанг» барномаҳои хубу шуниданӣ ва вижабарномаҳое дорад, ки барои баланд бардоштани сатҳи маърифатнокии ҷомеа саҳмгузор мебошад. Албатта, бо назардошти ин ҷанбаҳо Радиои Тоҷикистонро комилан метавон як расонаи ҳирфаӣ гуфт. Вале чун мо қаблан гуфтем, майдони рақобат, гуногунандешӣ ва тозакориҳо васеъ аст ва бо таваҷҷӯҳ ба ин нуқтаи назар ман чанд андешаи худро баён мекунам. Аввалан, дар Радиои Тоҷикистон ҳанӯз ҳам хабару гузориш ва барномаҳо дар қолаби шӯравӣ пахш мешаванд. Яъне, то ҳол соатҳо маводи мухталиф перомуни пешрафти соҳаи хоҷагии қишлоқ бо суханҳои тавсифиву шиормонанд садо медиҳанд. Ҷанбаи дигар ин таъхири хабарҳои муҳим ва ё умуман пахш нашудани ахбори доғи рӯз мебошад. Масалан, кам нест мавридҳое, ки мо хабарҳои марбут ба ягон фоҷеа ё камбудиву нуқсонҳои ҷомеаро аз радиоҳои мустақилу хориҷӣ мешунавем, вале радиову телевизиони давлатӣ дар ин бора хомӯшӣ ё саҳлангориро ихтиёр мекунанд. Сеюм, дар барномаҳо маводи баррасишаванда бояд дар муддати на чандон дароз ва бо фарогирии муҳимтарину муассиртарин паҳлӯҳои мавзӯъ ва ҳаводис пахш шавад.
Ин буд чанд пешниҳод ё андешаи ман перомуни барномаҳои Радиои Тоҷикистон. Мунтаҳо, ман ҳамчун мухлис ва шунавандаи доимии барномаҳои Радиои Тоҷикистон аҳли эҷоди ин радиоро бо ҷашни 80-солагияшон муборакбод мегӯям ва умед дорам, ки ошкорбаёнии дӯстонаи мо нисбати маваффақиятҳо ва ҳамчунин камбудиҳои кори эшон малоли хотирашон нагардад.

Шоҳҷон ШОҲҶОНОВ, муовини директори барномаҳои Радиои Тоҷикистон:
— Ман гумон мекунам, ки Радиои Тоҷикистон ба ҳайси як расона то имрӯз рисолати худро дар пахшу баррасии хабару гузориш ва шарҳу таҳлили рӯйдодҳои муҳими дохил ва хориҷи кишвар сарбаландона ба анҷом расонида истодааст. Албатта таъсис ва фаъолияти радиоҳои мустақилу хориҷӣ майдони рақобатро густурдатар мегардонад, аммо Радиои Тоҷикистон низ ба қадри тавоноии худ мисли дигар расонаҳо кӯшиш мекунад, ки дар баррасии хабару гузоришҳо аз ҷараёни ҳаводису мавзӯъҳои доғи рӯз пешсаф бошад.
Таври маълум, барномаҳои радиоҳои мустақил рӯйи мавҷи кӯтоҳ танҳо дар пойтахт ва навоҳии атрофи он пахш мешаванд. Аз ҷониби дигар, дар кишвар аксари нашрияҳо дар як ҳафта як бор чоп мешаванд ва мо рӯзнома надорем. Ин ҳафтаномаҳо танҳо дар муддати 10-12 рӯз то ба навоҳии кӯҳистон мерасанд ва аз ин сабаб мардум низ аз тозатарин хабару ҳаводиси рӯз хеле дер огоҳ мешаванд. Аммо чун барномаҳои Радиои Тоҷикистон рӯйи мавҷи дароз дар саросари ҷумҳурӣ пахш мешаванд, муҳимтарин иттилоъро низ саривақт ба гӯши мардум мерасонанд. Афзалияти радио низ дар ҳамин аст. Мактубу зангҳои телефонии бешуморе, ки аз манотиқи дурдасти кишвар ва ҳатто аз мамолики хориҷ, амсоли Ҷумҳурии Исломии Афғонистон ба мо мерасанд, гувоҳи шунавандаи зиёд доштани Радиои Тоҷикистон аст. Шунавандагони хориҷӣ бештар аз мо хоҳиш мекунанд, ки дар бораи ҳунармандони тоҷик, чеҳраҳои шинохтаи миллат ба эшон маълумот диҳем. Афзалияти дигари Радиои Тоҷикистон ин тамоси пайваста бо ҷомеа мебошад. Масалан, дар барномаҳои «Маҷро», «Ҷомеаи шаҳрвандӣ», «Тоҷикистон ва ҷомеаи ҷаҳон», «Ориён» ва ғайра ҳамеша мавзӯҳо зимни назарпурсӣ аз мардум таҳлилу баррасӣ мешаванд. Дар Радиои Тоҷикистон тамоми жанрҳои радиоӣ шурӯъ аз ахбор то ба гуфторҳои адабӣ, фарҳангӣ, иқтисодӣ, таърихӣ ва сиёсӣ пахш мешаванд.
Чанд сол қабл Радиои Тоҷикистон дар коргузории худ ба техникаи рақамӣ гузашт. Ин имкон медиҳад, ки хабарнигорони минтақавии мо аз тамоми ноҳияҳои дурдасти кӯҳистон тавассути телефон бо барномаҳои иттилоотӣ пайваст шуда, хабару гузоришҳои худро ба таври мустақим ба шунаванда расонанд. Ҳамчунин, гузаштан ба техникаи рақамӣ ба мо имконият дод, ки хазинаи тиллоии радиоро бой гардонем. Имрӯз мо дар хазинаи тиллоии радио 10 ҳазор барномаҳои мухталиф, амсоли мусоҳибаҳо, мусиқӣ, гуфторҳо, вижабарномаҳо дорем, ки аз соли 1930 ин ҷониб сабт шудаанд. Сӯҳбатҳову суханрониҳои устодон С. Айнӣ, Лоҳутӣ, Ҷалол Икромӣ, Мирсаид Миршакар, Боқӣ Раҳимзода, Саид Нафисӣ, Нодири Нодирпур, Бертелс, асарҳои мусиқӣ амсоли Шашмақом, Фалак, эпоси Гуруғлӣ, радиотеатрҳо ва ғайра дар хазинаи радио мавҷуданд, ки ин сабтҳои гаронбаҳо мебошанд. Дархостҳои зиёде аз ҷониби мардум ба мо мерасанд, ки хоҳиши шунидани ин барномаҳоро доранд. Бинобар бароварда кардани хоҳиши шунавандагон мо шабакаи «Фарҳанг»-ро таъсис додем. Имрӯз 50 дар сади барномаҳои радиои «Фарҳанг» аз ҳисоби ҳамин хазинаи тиллоӣ пахш мешаванд.
Дар назди Радиои Тоҷикистон се шабака — Садои Душанбе, Фарҳанг ва Овози тоҷик, ки дар он барномаҳо бо ҳашт забон амсоли тоҷикӣ, форсӣ, русӣ, англисӣ, дарӣ, арабӣ, ҳиндӣ ва ӯзбекӣ пахш мешаванд, амал мекунанд. Ҳамаи ин шабакаҳо барномаҳои худро ба муддати 24 соат пахш мекунанд. Дар маҷмӯъ бо назардошти мӯҳлати барномаҳои ин се шабака ва худи Радиои Тоҷикистон, барномаҳои мо дар як шабонарӯз ба муддати 96 соат ба гӯши шунаванда мерасанд.

Субҳон ҶАЛИЛОВ, сармуҳаррири Идораи мусиқӣ-фароғатии радиои «Ватан»:
— Ба назари ман, Радиои Тоҷикистон ҳамчун як мактаби омодасозии мутахассисони ҷавон дар соҳаи радиожурналистика мебошад. Имрӯз аксар хабарнигороне, ки дар радиоҳои мустақилу хориҷии муваффақтар аз Радиои Тоҷикистон фаъолият мекунанд, дастпарвари ҳамин радио мебошанд. Он таҷрибае, ки хабарнигорони мазкур аз Радиои Тоҷикистон андӯхтаанд, барои тартиб додану сохтани барномаҳо, дарк кардани завқи шунаванда, интихоби мавзӯъ, таҳлили масъалаҳо ба беҳтар кардани кори эшон мусоидат мекунад. Он нафароне, ки дар Радиои Тоҷикистон кор кардаанд, вақте ба радиоҳои хусусиву хориҷӣ ба кор меоянд, аллакай тафовутро миёни коргузории радиоҳо ҳис мекунанд. Яъне, онҳо медонанд, ки вақти барнома бояд чӣ андоза бошад, кадом мавзӯъ ба дарди шунаванда мехӯрад ё ба завқи шунаванда мутобиқ аст, кадом вақт барнома сарпараст меёбад. Ин паҳлӯҳои муҳимтарин дар радиожурналистика аст. Албатта, дар ҷаҳони муосир рақобат миёни радиоҳо хеле зиёд аст ва намешавад, ки тамоми шабакаҳои радиоӣ аз ҷиҳати мазмуну мӯҳтаво баробар муваффақ бошанд. Бо таваҷҷӯҳ ба ин нукта, Радиои Тоҷикистон низ дар радифи дигар радиоҳо доираи шунавандаҳои худро дорад. Дар мавриди тағйироту дигаргунӣ бошад, ҳаминро гуфтаниям, ки албатта тағйироту бозсозиҳо на аз ин соли нав то соли нави дигар, балки ҳар вақт тибқи хоҳиши шунаванда бояд сурат бигирад. Чуноне, ки мо ин корро дар ҷараёни фаъолияти худ анҷом медиҳем. Ҳамчунин, дар радиоҳои давлатӣ низ бояд бештар назарпурсӣ аз мардум ҷараён бигирад. Яъне, аз мардум бештар пурсида шавад, ки онҳо чӣ гуна барномаҳоро дар тӯли чанд дақиқа шунидан мехоҳанд ва кадом барномаҳоро умуман шунидан намехоҳанд ва ғайра. Масалан, ман дар барномаҳо ба шунавандаҳо барои мушаххас кардани маҳбубият ва зарурати пахши барномаҳо саволи баръакс медиҳам. Аз онҳо намепурсам, ки «кадом барнома ё чӣ чиз ба шумо маъқул аст?», балки ҳамеша мепурсам «кадом барнома ё чӣ чиз ба шумо маъқул нест?». Агар ҳамаи кормандони дигар радиоҳо чунин саволро аз мардум бипурсанд, фикр мекунам, ки ба пешрафт ноил мешаванд. Албатта, тӯли чанд соли охир дар Радиои Тоҷикистон низ аз ҷиҳати мазмуну мӯҳтаво пешрафт ва ҳатто каме қолабшиканӣ ба назар мерасад, вале ба назари ман ҳанӯз ҳам бозсозӣ барои радиои мазкур зарур аст. Зеро тафаккур ва талаботи ҷомеа бо назардошти марҳилаҳои нави замон ва зуҳури падидаҳову равандҳои тоза тағйир меёбад.

Зарангези НАВРӯЗШОҲ, хабарнигори радиои «Озодӣ»:
— Радиои Тоҷикистон аз ҷиҳати пахши барномаҳояш рӯйи мавҷи дароз, ки дар тамоми кишвар ва хориҷ аз он ба гӯши шунаванда мерасад, хеле муваффақ аст. Хабару гузоришҳои таҳлилӣ, бархе аз вижабарномаҳо низ дар ин радио шуниданӣ мебошанд. Дар расонидани иттилооти муҳиму саривақтӣ аз ҷаласаҳо ва нишастҳои ҳукумативу давлатӣ низ пешсаф аст. Бар замми ин, фаъолияти Радиои Тоҷикистон шабонарӯзӣ ба роҳ монда шудааст. Аммо аз ҷониби дигар, омилҳое низ мавҷуданд, ки ба қавонини муосиру байналмилалӣ мувофиқ будани ин радиоро мутаассифона тасдиқ намекунанд. Масалан, дар асри 21, ки ҷаҳони иттилоъ бештар тавассути интернет рушд меёбад, Радиои Тоҷикистон то ҳол сомонаи хусусии худро надорад. Имрӯзҳо тамоми шабакаҳои маъруфи радиоии дунёро аз рӯи сомонаҳои хусусии онҳо дарёфт кардан ва аз мазмуну мӯҳтавои барномаҳои онҳо огоҳ шудан мумкин аст. Ба ҷуз Радиои давлатии Тоҷикистон! Ҳар як сомона дар худ бойгонӣ ё ҷойи нигаҳдории сабти барномаҳоро дорад, ки ҳеҷ гоҳ аз хотираи он зудуда намешавад. Аммо акнун, ки Радиои Тоҷикистон ба техникаи рақамӣ гузаштааст, пас, шояд сабти барномаҳои ҳаррӯза танҳо дар хотираи компютер бидуни ягон кафолати устуворӣ нигоҳ дошта ва ё шояд умуман аз хотираи компютер нест карда мешаванд. Дар ин ҳол дар мавридҳои зарурӣ пайдо кардани барномаҳои такрорӣ имкон надорад. Паҳлӯи дигари масъала ба назари ман ин муддати хеле дарози барномаҳост. Таври маълум, аксари барномаҳои тамоми шабакаҳои Радиои Тоҷикистон як ё ҳатто ду соат ва аксари гузоришҳо новобаста аз моҳияташон беш аз 10 дақиқа пахш мешаванд, ки дар радиожурналистикаи муосир ин тарзи омода кардани мавод кайҳо маъмул нест. Беҳтар мебуд, ки хабару гузоришҳо аз 3 то 7 дақиқа ва барномаҳо то 30 дақиқа пахш мешуданд ва андешаи коршиносони мустақил низ дар гузоришҳои хабарнигорони ин радио бештар садо медод. Ба ҳар сурат, Радиои Тоҷикистон доираи шунавандагони худро дорад ва мо таманнои онро мекунем, ки эътимоди шунаванда ба ин радио боз ҳам қавитар шавад.

Омодасоз:
Нилуфари СОБИР

Advertisements
Рубрики:Uncategorized
  1. Комментариев нет.
  1. No trackbacks yet.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход / Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход / Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход / Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход / Изменить )

Connecting to %s

%d такие блоггеры, как: